PLAK SEVDASI

Plak Terimleri ve Çeşitleri

Example of image in a post without a css class

Bu rehber, müziği plaktan dinleme keyfine yeni varacak, henüz plaklar ve
dinleme cihazları hakkında yeterli bilgi sahibi olmayanlara yol göstermek amacıyla
hazırlanmıştır. Burada verilen bilgiler plağın tarihçesini sunmaktan çok, pratik olarak
piyasadaki plakları ve bunları çalan cihazları tanıtmaya yöneliktir.

Example of Image with css class - .alignleft

Plaklar çaplarının "inç" üzerinden ölçümü veya dakikada attıkları devir sayısına
göre iki farklı şekilde sınıflandırılır. Yurt dışında daha çok çap temelli sınıflandırma
geçerlidir. Ülkemizde ise sınıflandırma ve isimlendirmede devir esas alınmıştır.

Devirlere gelince, plakta 4 temel devir vardır: 16, 33, 45 ve 78 devir. Bunları icat kronolojisine uygun sırayla inceleyelim:

78 devir , halk arasındaki yaygın adıyla "taşplak", plakların atası olarak kabul edilir.
Bunların çap ölçüleri biraz daha küçük olmakla birlikte 12 inçe yani 33'lük plaklara yakındır.
Yaklaşık çaptaki diğer plaklara göre malzemelerinin sertliği, ağırlığı ve ses izlerinin daha
seyrek olmasıyla ayırt edilirler. 78 devir plaklarda esneme olmaz; darbe aldıklarında
yüzeysel atma yapabilecekleri gibi hammadde özelliğine bağlı olarak çatlama yapmayıp
çok çabuk kırılırlar. 78 devirlik bir plağın her iki yüzünde birer parça kayıtlıdır. Bu yönleriyle
78 devirler, 45 devirlik plaklara benzerler. 78 devirlerin ana çalma araçları manuel veya
elektrikle çalışan gramofondur. 78 deviri destekleyen pikaplarla da bunları dinlemek
mümkündür.

16 devir , pek az üretilmiştir, hatta ülkemizde piyasada da pek görülmez.

33 devir , 33'lük veya diğer adıyla "uzunçalar (longplay, LP), çap ölçüsü olarak 12 inçe
uygundur. Çapı 7 inç olup deviri 33 olan plaklar da vardır ancak bunların sayısı daha azdır ve
bunlara da "EP (Extended Play)" adı verilir. 33 devir LP'lerin her iki yüzünde ortalama beşer
parça kayıtlıdır, bu plaklara bu sebeple uzunçalar da denmektedir. 33'lük EP'lerde ise genelde
her iki yüzde ikişer parça bulunur. LP'ler genelde bir sanatçının bir tam albümünü içerir.

45 devir , yani 45'lik, 7 inç çaplı olarak karşımıza çıkar. Deviri 45 olup çapı 12 inç
olan plaklar da vardır ancak bunlara 45'lik değil "maxi single" denir. Bu tarz plakların üretimi
Türkiye müzik piyasasında pek tutulmamıştır. Belki de bu yüzden "maxi single"lara Türkçe
bir isim konulmamıştır. 45'lik bir plağın her iki yüzünde birer parça kayıtlıdır. Doğrusu plaklar
içinde en çok bulunanı bunlardır. Bazı 45'liklerde tıpkı EP'lerde olduğu gibi her iki yüze ikişer
parça kaydedilmiş olduğu da görülebilir. Bunlara genelde "mini LP" adı verilmektedir.
45'likler deliksiz veya göbek etiketi çapında tek veya çift yüzünden delikli "firma kapağı",
"ortak kapak" veya "orijinal kapak" adı verilen fakat hepsi kâğıttan üretilmiş zarf biçiminde
kare kapaklar içinde bulunurlar. Firma kapağı, üretici firmaya ait bilgileri üzerinde
bulunduran kapaktır, bir firmanın farklı sanatçılarına ait çok sayıda plakta kullanılmış olabilir.
Ortak kapak, bir firmanın bir sanatçısına ait, genelde ön yüzünde sanatçı resmi, arka
yüzünde sanatçının çıkmış plaklarının listesini bulunduran ve sanatçının birden fazla plağını
piyasaya sürmekte kullanılmış kapaktır. Orijinal kapak ise bir firmanın bir sanatçısının bir
45'liği için basılmıştır ve ön yüzünde sanatçı resmi ile birlikte 45'liğin içeriğini de gösteren
kapaktır. 45'lik kapakları, kâğıttan üretilmiş olmalarına bağlı olarak çok çabuk yıpranır ve
kaybolur. Bu yüzden piyasada mevcut 45'liklerin çok büyük bir bölümü kapaksızdır.

Read More

 

Hakkında

Plak Sevdası 2014 yılından beri İnstagram'da faaliyet göstermekte olup plaksevdasi.com siz değerli plak sevdalıları için bilgi amaçlı kurulmuştur.